به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا):

              اين فيلمنامه با محوريت زندگي حضرت ابوطالب علیه السلام نوشته شده و در آن به رشادت‌ها، فداكاري‌ها و خردمندي اين مرد بزرگ اشاره شده است.مولف اين فيلمنامه قصد دارد این فيلم را به شكل بين‌ المللي و به زبان انگليسي بسازد. وي اكنون در پي تدارك ساخت اين فيلم است. فيلمنامه «ابوطالب(ع)» نوشته احمد گرشاسبي در شمارگان 2200 نسخه با قيمت 3600 تومان از سوي انتشارات كتاب نيستان روانه بازار كتاب شده است.

احمد رضا گرشاسبي متولد سال 1336 دزفول ، فارغ التحصيل كارگرداني سينما از دانشگاه هنر است. وي فعاليت سينمايي خود را در سال 1365 با كارگرداني فيلم كوتاه آغاز كرد.

در همین رابطه خبرگزاری حیات با این فعال سینمایی مصاحبه ای در این مورد انجام داده که بد نیست آن را نیز بخوانید:

سلام سید والا مقام ابوطالب!

سلام حامی پیک و پیام ابوطالب!

نبود اگر کرم کامل تو گم می شد

یتیم آمنه در ازدحام، ابوطالب!

حسین خون تو دارد به رگ که می جوشد 

علی گرفته به نام تو نام ابوطالب!

منابع: 

1-شرح ابن ابي شرح نهج البلاغة: 14/68، كتاب 9،

2-کنزالفوائد للكراجكى: 80،

3-الدرجات الرفيعة للسيّد عليخان المدني، ص 50،

4-ا لحجّة على الذاهب إلى تكفير أبى طالب لفخّار بن معد، المتوفى 630: ص 77.

البته بد نیست برای پی بردن به اهمیت این کلام ببینیم مخالفین شیعه در مورد راغب اصفهانی چه نظری دارند؟شمس الدين ذهبى در ترجمه او مى‌نويسد:الراغب . العلامة الماهر المحقق الباهر أبو القاسم الحسين بن محمد ابن المفضل الأصبهاني الملقب بالراغب صاحب التصانيف . كان من أذكياء المتكلمين(راغب اصفهاني ؛ دانشمندى ماهر، محقق ورزيده، صاحب چندين كتاب و از متكلمين پرهيزگار بود.)
الذهبي، شمس الدين محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفاي748هـ)، سير أعلام النبلاء، ج 18 ، ص 120 ، تحقيق: شعيب الأرناؤوط، محمد نعيم العرقسوسي، ناشر: مؤسسة الرسالة - بيروت، الطبعة: التاسعة، 1413هـ.
و صفدى در باره او مى‌گويد:الراغب . الحسين بن محمد أبو القاسم الراغب الأصبهاني أحد أعلام العلم ومشاهير الفضل متحقق بغير فن من العلم وله تصانيف تدل على تحقيقه وسعة دائرته في العلوم وتمكنه منها .(راغب اصفهاني، يكي از شرشناسان دانش و فضيلت بود كه در چندين علم تحقيق كرده بود، كتاب‌هاي دارد كه از تحقيق او در علوم ، گستردگي آن و توانائي او در آن علوم حكايت دارد.)
الصفدي، صلاح الدين خليل بن أيبك (متوفاي764هـ)، الوافي بالوفيات، ج 13 ، ص 29 ، تحقيق أحمد الأرناؤوط وتركي مصطفى، ناشر: دار إحياء التراث - بيروت - 1420هـ- 2000م.
و جلال الدين سيوطى در تعريف و تمجيد از راغب و در رد متعزلى بودن او، مى‌نويسد:ذكر الإمام فخر الدين الرازي في تأسيس التقديس في الأصول أن أبا القاسم الراغب من أئمة السنة ' ، وقرنه بالغزالي ، قال : وهي فائدة حسنة ، فإن كثيرا من الناس يظنون أنه معتزلي .(فخرالدين رازي در كتاب تأسيس التقديس گفته است كه راغب اصفهاني يكي از ائمه اهل سنت بوده و او را با غزالي همتراز دانسته است. اين سخن فخررازي فايده نيكي دارد؛ چرا كه بسيارى از مردم خيال مى‌كنند كه او معتزلي بوده است.)السيوطي، جلال الدين عبد الرحمن بن أبي بكر (متوفاي911هـ) ، بغية الوعاة في طبقات اللغويين والنحاة ، ج 2 ، ص 297، تحقيق : محمد أبو الفضل إبراهيم ، ناشر : المكتبة العصرية - لبنان / صيدا .

 پ ن :از این جمله معلوم مى‌شود که حضرت ابوطالب چقدر در نزد رسول خدا صلى الله علیه وآله داراى اجر و قرب بوده که به خاطر دوستى او با عقیل رسول خدا صلى الله علیه وآله به عقیل ابراز دوستى و محبت مى‌نماید و اگر ابوطالب کافر و یا مشرک بود، هرگز رسول گرامى اسلام صلى الله علیه وآله اینقدر به او علاقه نشان نمى داد که به خاطر دوستى او عقیل را دوست داشته باشد؛ زیرا دوستى کافر و مشرک براى رسول خدا صلى الله علیه وآله ارزشى ندارد چه برسد که به خاطر آن دیگرى را دوست داشته باشد. 

منابع(سنی): 

1-الزهری، محمد بن سعد بن منیع أبو عبدالله البصری (متوفای۲۳۰هـ)، الطبقات الکبرى، ج ۴، ص ۴۳، ناشر: دار صادر - بیروت؛
2-الطبرانی، سلیمان بن أحمد بن أیوب أبو القاسم (متوفای۳۶۰هـ)، المعجم الکبیر، ج ۱۷، ص ۱۹۱، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مکتبه الزهراء - الموصل، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۳م؛
3-النیسابوری، محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاکم (متوفای۴۰۵ هـ)، المستدرک على الصحیحین، ج ۳، ص ۶۶۷، تحقیق: مصطفى عبد القادر عطا، ناشر: دار الکتب العلمیه - بیروت، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۱هـ - ۱۹۹۰م؛
4-إبن عبد البر، یوسف بن عبد الله بن محمد (متوفای۴۶۳هـ)، الاستیعاب فی معرفه الأصحاب، ج ۳، ص ۱۰۷۸، تحقیق علی محمد البجاوی، ناشر: دار الجیل - بیروت، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۲هـ؛
5-الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد (متوفای۶۳۰هـ)، أسد الغابه فی معرفه الصحابه، ج ۴، ص ۷۰، تحقیق عادل أحمد الرفاعی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت / لبنان، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۷ هـ - ۱۹۹۶ م؛
6-الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای۷۴۸هـ)، سیر أعلام النبلاء، ج ۱، ص ۲۱۹، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر: مؤسسه الرساله - بیروت، الطبعه: التاسعه، ۱۴۱۳هـ.

1-البیهقی، أبی بکر أحمد بن الحسین بن علی (متوفای۴۵۸هـ)، دلائل النبوه، ج ۲، ص ۳۴۹؛
2-البغدادی، أحمد بن علی أبو بکر الخطیب (متوفای۴۶۳هـ)، تاریخ بغداد، ج ۱۳، ص ۱۹۶، ناشر: دار الکتب العلمیه – بیروت.
3-القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن کثیر أبو الفداء (متوفای۷۷۴هـ)، البدایه والنهایه، ج ۳، ص ۱۲۵، ناشر: مکتبه المعارف – بیروت.

حضرت ابوطالب، با حضرت عبدالله، پدر پیامبر اکرم علیهم السلام، علاوه بر فرزند حضرت عبدالمطلب بودن، از یک مادر نیز بوده اند.(1) مساله اسلام ابوطالب از قدیم مورد بحث بوده است. نگاهی به تاریخچه این مطلب و قدمت کتب تالیف شده در این موضوع، نشان می دهد که مساله، دیرینه ای طولانی دارد.

بسیاری از محققین براین باورند که منحرف کردن اذهان مسلمین در مورد ایمان ابوطالب، از سوی دستگاه های خلافت صدر اسلام صورت گرفته، طوری که امروزه یکی از مسایل چالشی میان شیعه وسنی، مساله ی ایمان جناب ابوطالب علیه السلام است. دلیل این اقدام، از منظر اهل تحقیق، یا عناد و دشمنی با فرزند ایشان، امیرمومنان علی علیه السلام بوده است و یا تلاش برای یکسان جلوه دادن امیرالمومنین علیه السلام با سایر خلفا که پدرانی مشرک داشته اند. برتری چشمگیر مولا حضرت امیر علیه السلام بر سایرین، موجب گردیده بود تا بکوشند فضیلت و امتیاز داشتن پدری مومن را از ایشان سلب کنند و چنین قلمداد کنند که ابوطالب نیز بر دینی غیر از اسلام از دنیا رفته است. هرچند دامنه ی این تبلیغات مسموم به پدر و مادر گرامی رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم نیز کشیده شد، اما در این مجال بنا داریم تا به مناسبت سالگرد ارتحال سید قریش، جناب ابوطالب علیه السلام، به پیراستن این پیرایه از دامان پاک ایشان بپردازیم، باشد که بزرگ منشان نگاهی به محتاجان نمایند، آمین رب العالمین.

با توجه به منابع معتبر موجود، روشن می شود که ابوطالب از خالصین در اسلام و ایمان بوده است ولی به کتمان ایمان می پرداخته تا از این راه به یاری پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم بپردازد. نظیر این امر را می توان در مورد عمار یاسرو پیش از آن اصحاب کهف، بیان کرد که مومن بوده، اما ایمان خود را کتمان می کرده اند. درباره عمار این آیه شریفه نازل شده است: الامن اکره و قلبه مطمئن بالایمان(2)

علمای بسیاری از شیعه و سنی برای اثبات اسلام ایشان و بیان صحیح تاریخ، دست به نگارش زده اند، برای مثال می توان به این کتاب ها اشاره نمود :

کتاب “ایمان ابی طالب“  که به این نام کتب متعددی از نویسندگان مختلف وجود دارد، از جمله؛ 

احمدبن قاسم از روات شیعی،

ابی علی کوفی از مشایخ اجازه، متوفی 346قمری،

سیدبن طاوس از علمای بزرگ شیعه، متوفی 664قمری.

کتاب “اسنی المطالب فی ایمان ابی طالب” از علامه احمد دحلان مفتی شافعیه (عالم سنی مذهب)،

“اثبات اسلام ابی طالب” از محمد معین حنفی (عالم سنی مذهب )،

“ایمان ابی طالب” از شیخ مفید، متوفی 413 قمری ،

“ابوطالب مومن قریش” از استاد شیخ عبدالله قطیفی و بسیاری کتب دیگر .

همان گونه که روشن شد، برخی علمای اهل سنت هم اسلام ایشان را پذیرفته و برای اثبات آن، کتاب تالیف کرده اند .برخی از دانشمندان اهل سنت که کتاب مستقلی در این زمینه ننوشته اند، به اشکال دیگری از عقیده ی خود در مورد اسلام ابوطالب علیه السلام پرده برداشته اند. به عنوان نمونه به این شعر از دانشمند مشهور، ابن ابی الحدید توجه کنید؛

ولولا ابوطالب و ابـــــنه / لما مثل الدین و شخصا و قاما

فذاک بمکة آوی و حامی / و هذا بیثرب جس الحمـــــاما.(3)

هرگاه ابوطالب و فرزند او نبود / هرگز دین قد راست نمی کرد

وی در مکه پناه داد و حمایت کرد / و فرزند او در یثرب در گرداب های مرگ فرورفت.

اشعار ابوطالب را که به روشنی و صراحت، دلالت بر ایمان ایشان دارد، در “دیوان ابی طالب” بخوانید. ضروری به نظر می رسد که در این مسیر به یکی از ابیات ایشان تصریح کنیم، آنجا که به سران قریش خطاب می کند:

الم تعلموا انا وجدنا محمدا / رسولا کموسی خط فی اول الکتب. (4)

آیا نمی دانید که محمد را مانند موسی پیامبر می دانیم که نام و نشان او در کتاب های آسمانی ذکر شده است؟

حمایت های شجاعانه ایشان از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم را در کتب معتبر اهل سنت بنگرید، از جمله؛

طبقات ابن سعد(جلد1، صفحه105)، تاریخ طبری(جلد7، صفحه110)، تفسیر ابن کثیر(جلد2، صفحه127)، کشاف زمخشری(جلد1،صفحه448)

کلام جناب ابوطالب پس از پیشنهاد مالی وسوسه انگیز مشرکان قریش به پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم، برای دست برداشتن از دعوت الهی شان، دلیل دیگری بر این مدعاست. ایشان به برادر زاده ی خویش، رسول خدا صلوات الله علیه عرض کردند: به خدا سوگند دست از حمایت تو برنمی دارم،ماموریت خود را به پایان برسان. (5)

وصایای ابوطالب به بازماندگان، مبنی بر تبعیت و حمایت از پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم، برای رستگار شدن را هم در این کتب اهل سنت ملاحظه کنید:

خصایص کبری(جلد1، صفحه87)، سیره حلبیه(جلد1، صفحه372)، اسنی المطالب(صفحه10)، طبقات ابن سعد و …

به عنوان دلیل مهم دیگر می توان به این نکته که امام چهارم حضرت سجاد علیه السلام آن را تبیین کرده اند، اشاره کرد: دستور اسلام این بود که اگر زنی اسلام آورد و شوهرش مشرک بود، پیوند زوجیت میان آنها از بین می رود. فاطمه بنت اسد که از نظر اهل سنت نیز مسلمان بود، تا پایان عمر در زوجیت و همسری حضرت ابوطالب باقی ماند.

ابن ابی الحدید عالم سنی مذهب، از حضرت امام باقر علیه السلام نقل می کند: اگر ایمان ابوطالب را در کفه ای از ترازو گذارند و ایمان سایر مردم را در کفه ای دیگر، ایمان ابوطالب برتری می یابد. (6)

ازحضرت امام رضا علیه السلام منقول است: اگر در ایمان ابوطالب تردید کنی، راه آتش را در پیش گرفته ای. (7)

در زیارت وارث که از معتبرترین نصوص است، به تصریح از شامخ و بلند مرتبه بودن مقام اجداد حضرت سیدالشهدا امام حسین علیه السلام که از جمله آنها حضرت ابوطالب علیه السلام است، سخن به میان آمده است.

در نهایت به عنوان نتیجه ی این گفتار کوتاه باید گفت: دلایل در مورد ایمان حضرت ابوطالب علیه السلام، آن قدر فراوان است که فهرست نگاری آن نیز نیاز به صرف زمانی طولانی دارد. وجود یکی از این دلایل نیز کافی بود تا از نظر علمی به شکلی قاطع ایمان ایشان را اثبات کنیم، اما چون سخن از پاسخ به شبهه است، کوشیدیم تا نمایه ای از این دلایل را عرضه داریم، دلایلی که جای تردیدی در مورد مومن بودن ایشان به مذهب برادرزاده ی گرامی شان، باقی نمی گذارد. امید است کسانی که به این گونه شبهات دامن می زنند، علاجی برای امراض خود بیابند و بیش از این فرصتی را که باید صرف شاگردی در مکتب ایثار و خلوص گردد، نسوزانند.

 ————————————————————————-

پی نوشت ها:

1-  سیره ابن هشام، جلد1، صفحه179

2-  سوره نحل، آیه 106

3-  شرح نهج البلاغه، جلد14، صفحه84

4-  دیوان ابوطالب، صفحه32 و از منابع اهل سنت، سیره ابن هشام، جلد1، صفحه373

5-  سیره ابن هشام، جلد1، صفحه 265-266

6-  شرح نهج البلاغه، جلد3، صفحه311

7-  ایمان ابی طالب، شیخ مفید، صفحه4، ناشر: دارالمفید، للطباعة و النشر و التوزیع ، بیروت، لبنان

 نویسنده: جناب آقای حیدر حسینی

شعری از استاد حاج غلامرضا سازگار(میثم)

ای سراپـا صفا ابـوطالب!

یـاور مصطفا ابـوطالب! 

منبع:إبن أبی الحدید المدائنی المعتزلی، أبو حامد عز الدین بن هبه الله بن محمد بن محمد (متوفای۶۵۵ هـ)، شرح نهج البلاغه، ج ۱۳، ص ۱۷۰، تحقیق محمد عبد الکریم النمری، ناشر: دار الکتب العلمیه - بیروت / لبنان، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۸هـ - ۱۹۹۸م.

لینک دانلود 

اى ابوطالب درود ما به جسم و جان تو

اى كه تمجيد از فداكاريت يزدان میكند

گر تو مخفى داشتى ايمان خود را كردگار

خانه ات را پايگاه عشق و ايمان میكند

اى ابوطالب تو عمران و على موساى توست

آنكه خدمت بر درش موسى بن عمران میكند

فى المثل احمد چو موسى و على هارون اوست

سرپرستى زين دو را حق بر تو احسان میكند

اى ابوطالب چنان كز حق حمايت میكنى

اين على يارى از او با تيغ برّان میكند

گر تو در باطن حمايت از پيمبر میكنى

او به ظاهر يارى از ختم رسولان میكند

گر تو تا سرحدّ امكان میكنى يارى ز دين

او طرفدارى ز دين ما فوق امكان میكند

آن بنايى را كه با دست نبى و ز جهد تو

پايه ريزى شد على تحكيم بنيان میكند

اين على بر آرزوهايت تجسم میدهد

اين على تبليغ حق ترويج قرآن میكند

پايه هاى بت پرستى را بر اندازد زِ بُن

روزگار بت پرستان را پريشان میكند

پرده هاى جهل را از هم بدرّد تار و پود

كاخهاى شرك را با خاك يكسان میكند

از امیرمومنان حضرت علی علیه السلام هست به عبارتی اولین کسی که برای حضرت ابوطالب شعر سروده است وجود نازنین امیرمومنان علیه السلام بوده اند این شعر رو سبط بن جوزى در تذکره الخواص نقل مى‌کند که امام على علیه السلام در این شعر تصریح مى‌کند که جایگاه آن حضرت بهشت خواهد بود.

منبع:سبط بن الجوزی الحنفی، شمس الدین أبوالمظفر یوسف بن فرغلی بن عبد الله البغدادی (متوفای۶۵۴هـ)، تذکره الخواص، ص۳۷ ـ ۳۹، ناشر: مؤسسه أهل البیت ـ بیروت، ۱۴۰۱هـ ـ ۱۹۸۱م.

منابع

1-شرح ابن ابی شرح نهج البلاغه: ۱۴/۶۸، کتاب ۹،

2-کنز الفوائد للکراجکى: ۸۰،

3-الدرجات الرفیعه للسیّد علیخان المدنی، ص ۵۰،

4-الحجّه على الذاهب إلى تکفیر أبى طالب لفخّار بن معد، المتوفى ۶۳۰: ص ۷۷.

منابع

1-الصدوق، أبو جعفر محمد بن علی بن الحسین (متوفای۳۸۱هـ)، کمال الدین وتمام النعمه، ص ۱۷۴، تحقیق: علی اکبر غفاری، ناشر: مؤسسه النشر الاسلامی ـ قم، ۱۴۰۵هـ؛
2-الراوندی، قطب الدین (متوفای۵۷۳هـ)، الخرائج والجرائح، ج ۳، ص ۱۰۷۵، تحقیق ونشر مؤسسه الإمام المهدی علیه السلام ـ قم،‌ الطبعه‌الأولی، ۱۴۰۹هـ؛
3-المجلسی، محمد باقر (متوفای ۱۱۱۱هـ)، بحار الأنوار، ج ۱۵ ص ۱۴۴، تحقیق: محمد الباقر البهبودی، ناشر: مؤسسه الوفاء - بیروت - لبنان، الطبعه: الثانیه المصححه، ۱۴۰۳ - ۱۹۸۳ م.

از حضرت صادق از پدران گرامش علیهم السّلام نقل است که امیرالمومنین علیه السلام روزى در فضاى مسجد نشسته بود و مردم گرد او جمع بودند که مردى برخاسته و گفت:اى أمیر المؤمنین چطور مى‏شود که شما در مکانى هستى که خداوند شما را در آن مکان فرو آورده، در حالى که پدر تو به آتش در عذاب است؟
حضرت علیه السّلام فرمود: خدا زبانت را ببرد! قسم به خدایى که محمّد را به پیامبرى مبعوث فرمود، اگر پدرم تمام گناهکاران زمین را شفاعت کند خداوند آن را مى‏پذیرد، مگر مى‏شود که پدرم به آتش در عذاب باشد و فرزند او قسیم بهشت و جهنّم باشد؟! قسم به آنکه محمّد را به پیامبرى مبعوث فرمود بى‏شکّ نور پدرم در روز قیامت همه انوار خلایق؛ جز پنج نور: نور محمّد و نور من و نور حسن و نور حسین و نور نه فرزند از اولاد حسین را خاموش و بى‏اثر مى‏سازد؛ زیرا نور او از نور ما است، خداوند آن را دو هزار سال پیش از خلق آدم آفریده است.

منابع:

1-الطبرسی، أبی منصور أحمد بن علی بن أبی طالب (متوفای ۵۴۸هـ)

2-الاحتجاج، ج‏۱، ص۲۳۰، تحقیق: تعلیق وملاحظات: السید محمد باقر الخرسان، ناشر: دار النعمان للطباعه والنشر - النجف الأشرف، ۱۳۸۶ - ۱۹۶۶ م؛

3-الکراجکی، ابو الفتح محمد بن علی (متوفای۴۴۹هـ)، کنز الفوائد، ص ۸۰، ناشر: مکتبه المصطفوی – قم، الطبعه الثانیه، ۱۳۶۹هـ ش؛
4-المجلسی، محمد باقر (متوفای ۱۱۱۱هـ)، بحار الأنوار، ج ۳۵ ص ۶۹، تحقیق: محمد الباقر البهبودی، ناشر: مؤسسه الوفاء - بیروت - لبنان، الطبعه: الثانیه المصححه، ۱۴۰۳ - ۱۹۸۳ م.

در تاریخ وفات ایشان اختلافی بین مورخین وجود دارد ولی قول مشهور و صحیح «26 رجب» 3 سال قبل از هجرت پیامبر به مدینه در سن هشتاد و چند سالگی بوده است.